Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Nhiệt độ cơ thể tưởng chừng là con số đơn giản nhưng lại là “báo cáo ngắn” quan trọng về trạng thái sức khỏe của chúng ta. Trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn tìm hiểu nhiệt độ bình thường ở người lớn và trẻ em, sự khác biệt khi đo ở nách, mức nhiệt ở trẻ sơ sinh, khi nào gọi là sốt và khi nào cần lo lắng vì nhiệt độ quá thấp — đặc biệt là con số 35°C. Mình sẽ giải thích rõ ràng, dễ hiểu để bạn nắm được dấu hiệu cần theo dõi và xử trí kịp thời. Cùng bắt đầu nhé!
Cơ thể chúng ta duy trì nhiệt độ trong phạm vi khá hẹp bằng các cơ chế cân bằng thân nhiệt. Thông thường thân nhiệt nằm ở khoảng 36–37,5°C, mức trung bình thường là 36,8–37,0°C, tuy có sự khác nhau giữa các cá nhân. Nhiệt độ ảnh hưởng tới tốc độ phản ứng hóa học trong cơ thể.
Kết quả đo thay đổi theo thời gian và vị trí: sáng sớm thường thấp hơn buổi chiều; đo trực tràng, miệng và nách cho giá trị khác nhau. Nhiệt độ qua màng nhĩ ở người lớn thường 37–38°C. Nhiệt độ bề mặt như trán khoảng 33,5°C, lòng bàn tay ~32°C, mu bàn chân ~28°C.
Khi cân bằng sinh nhiệt bị rối loạn có thể gây sốt hoặc hạ thân nhiệt; sốt là tăng thân nhiệt do rối loạn trung tâm điều hòa. Hiểu mức nhiệt bình thường giúp bạn theo dõi sức khỏe; nếu thân nhiệt bất thường hoặc kèm triệu chứng, hãy liên hệ nhân viên y tế để được tư vấn.

Thân nhiệt trung bình của người trưởng thành rơi vào khoảng 36,8°C, thường dao động từ 36–37,5°C. Khi đo ở miệng, giá trị bình thường có thể là 36,4–37,5°C. Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và trẻ mới biết đi thường có thân nhiệt nhỉnh hơn một chút vì trung khu điều hòa chưa hoàn chỉnh.
Ở từng vị trí đo cũng khác nhau: đo trực tràng bình thường dao động khoảng 36,3–37,1°C; đo ở tai (màng nhĩ) thường là 37–38°C ở người lớn; nhiệt độ đo ở tai hoặc trực tràng cao hơn ở miệng khoảng 0,3–0,6°C, còn ở nách thấp hơn trực tràng khoảng 0,5–1°C.
Cơ thể mỗi người có cơ chế tự điều hòa thân nhiệt theo môi trường, nên giá trị bình thường có thể khác nhau vài phần nhỏ; người già đôi khi có thân nhiệt thấp hơn, nghiên cứu ghi nhận mức 34,2°C ở người 85 tuổi. Khi đo, chú ý vị trí và cách để phát hiện sốt kịp thời.

Nhiệt độ cơ thể bình thường đo ở nách ở người lớn thường rơi vào khoảng 35,0–36,9°C. Nhìn chung thân nhiệt trung bình của người trưởng thành là khoảng 36,8°C (phạm vi 36,5–37,1°C). Nếu bạn đo ở nách và thấy giá trị khoảng 37°C, chưa hẳn là sốt — nên kiểm tra cách đo và lặp lại.
Thân nhiệt thường đo ở trực tràng, miệng và nách. Khi đo nách mức nhiệt thường thấp hơn trực tràng khoảng 0,5–1°C, còn đo miệng thấp hơn trực tràng 0,2–0,6°C. Ở trẻ em thân nhiệt thường cao hơn người lớn khoảng 0,5°C. Kẹp đo nách là phương pháp nhanh và thông dụng để theo dõi thân nhiệt.
Về ngưỡng sốt, theo khuyến cáo lâm sàng bạn được coi là sốt khi nhiệt độ nách ≥ 37,5°C. Ngưỡng sốt ở miệng có thể khoảng 37,6°C, còn trực tràng hoặc tai thường có ngưỡng cao hơn (khoảng 38°C trở lên). Nếu nghi ngờ kết quả, hãy lặp lại phép đo hoặc đo ở vị trí khác và hỏi ý kiến y tế.

Nhiệt độ cơ thể đo ở nách thường thấp hơn đo trong miệng hay trực tràng; ở người lớn dao động khoảng 35,0–36,9°C (nhiều nguồn cho mức trung bình nách khoảng 36,0–37,0°C). Trẻ em thường cao hơn người lớn khoảng 0,5°C, trẻ sơ sinh hay nằm quanh 36,5–37,5°C. Nách và trán ít chính xác hơn so với tai, miệng hoặc hậu môn.
Khi đo ở nách để có kết quả chính xác, lau khô nách nếu ẩm, đặt đầu cảm biến sát vào hằn nách và giữ cánh tay chặt vào thân trong thời gian đo theo hướng dẫn thiết bị. Tránh đo ngay sau hoạt động mạnh hoặc tắm nước nóng, và tốt nhất dùng nhiệt kế điện tử hiện đại để có kết quả nhanh và ổn định.
Nếu nhiệt độ ở nách >37,0°C thì coi là bất thường (sốt) — nên đo lại bằng nhiệt kế tai/miệng/hậu môn để khẳng định. Khi sốt, nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi; cần đi khám ngay nếu trẻ sơ sinh sốt, sốt cao kéo dài, khó thở, lú lẫn hoặc không uống được nước.

Trung bình nhiệt độ cơ thể trẻ em dao động quanh mốc 37°C. Với trẻ sơ sinh, tốt nhất thân nhiệt giữ ở khoảng 36–37°C để các quá trình trao đổi diễn ra bình thường, nhưng thực tế con số này có thể thay đổi tùy bé — thường thấy quanh 36,5–37,5°C.
Cụ thể, thân nhiệt bình thường của trẻ 0–3 tháng có thể nằm trong khoảng 36–38°C, còn nhiệt độ phổ biến ở trẻ sơ sinh thường là 36,5–37,5°C. Nếu vượt quá 37,5°C thì được coi là sốt; khi đo hậu môn 38°C trở lên nên đưa bé đi khám bác sĩ ngay.
Lưu ý trẻ nhỏ thường cao hơn người lớn khoảng 0,5–1°C, và thân nhiệt thay đổi theo thời tiết hoặc thời gian trong ngày. Sốt là phản ứng tự nhiên khi cơ thể chống nhiễm trùng; nên theo dõi triệu chứng, cho bé nghỉ ngơi, uống đủ nước và tìm ý kiến chuyên môn nếu lo lắng hoặc sốt cao.

Thân nhiệt bình thường của trẻ sơ sinh thường dao động khoảng 36,5–37,5°C; một số nguồn ghi 36,7–37,7°C. Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ đo hậu môn đạt 38°C trở lên. Cha mẹ nên nhớ các con số này có thể thay đổi tùy cách đo và thời điểm trong ngày.
Nhiệt độ bé chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường và vị trí đo — giữa các vùng cơ thể có thể chênh 1–2°C. Buổi sáng thường thấp hơn (khoảng 36°C), buổi chiều có thể lên gần 37,9°C. Để kết quả chính xác, nên cho bé mặc mỏng hoặc cởi bớt quần áo trước khi đo và ưu tiên đo hậu môn nếu cần độ tin cậy cao.
Thân nhiệt của trẻ thường thấp hơn người lớn khoảng 1–1,5°C, nên ngoài số đo, hãy quan sát trạng thái bé: ngủ ngon, ăn tốt, vui vẻ thường là dấu hiệu bình thường. Nếu nhiệt độ đạt hoặc vượt 38°C (đo hậu môn) hoặc bé có triệu chứng bất thường như quấy khóc quá mức, mệt lả, khó thở hay bỏ bú, cần liên hệ bác sĩ ngay.

Nhiệt độ cơ thể bình thường thường được điều hòa quanh 36,5–37,1°C, trung bình khoảng 36,8°C, nhưng có thể dao động từ khoảng 36,1 đến 37,2°C tùy người và thời điểm trong ngày. Vì thế, sốt chỉ xác định khi vượt ngưỡng nhất định tùy vị trí đo.
Ngưỡng sốt thay đổi theo cách đo: khi đo ở miệng, nhiệt độ trên 37,5°C được xem là sốt; ở nách trên 37,2°C; đo hậu môn (trực tràng), tai hoặc thái dương từ 38°C trở lên thường được nhận định là sốt. Một số nguồn như CDC lấy mốc ≥38°C làm tiêu chuẩn.
Sốt từ 38°C có thể là dấu hiệu cơ thể đang chống nhiễm trùng nhưng chưa hẳn nguy hiểm ngay. Các cơn sốt thường giảm dần trong vài ngày; cần theo dõi, uống đủ nước, nghỉ ngơi và dùng thuốc hạ sốt đúng liều. Nếu sốt cao, kéo dài hoặc kèm triệu chứng nặng, hãy liên hệ bác sĩ.

Tóm lại, nhiệt độ cơ thể là chỉ số linh hoạt, thay đổi theo tuổi, vị trí đo và thời điểm trong ngày. Người lớn thường có nhiệt độ trung bình khoảng 36,5–37,2°C; đo ở nách thường thấp hơn vài phần mười độ so với đo miệng hoặc hậu môn. Trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh, có biến thiên lớn hơn và ngưỡng sốt thường được coi là ≥38°C (đo nách). Nhiệt độ dưới 36°C cần chú ý, còn 35°C là mức thấp bất thường và nên được đánh giá y tế nếu kèm theo dấu hiệu mệt mỏi, rùng mình hay lú lẫn. Quan trọng là theo dõi triệu chứng và hỏi ý kiến chuyên gia khi nghi ngờ.