Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Chảy máu cam là tình trạng nhiều người gặp phải, đôi khi chỉ là sự cố nhỏ nhưng cũng có khi cảnh báo vấn đề sức khỏe cần lưu ý. Trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn tìm hiểu nguyên nhân chảy máu cam ở cả trẻ em và người lớn, tại sao lại hay xảy ra về đêm, khi nào chảy máu mũi là dấu hiệu bệnh lý, và những việc nên làm ngay khi gặp tình huống này. Cuối cùng là gợi ý những thực phẩm hữu ích giúp hỗ trợ phục hồi. Hy vọng bạn đọc xong sẽ hiểu rõ hơn và biết cách xử lý đúng lúc, giảm lo lắng và phòng ngừa hiệu quả.
Chảy máu cam xảy ra khi các mạch máu nhỏ ở mũi bị vỡ. Nguyên nhân thường gặp là không khí khô làm niêm mạc nứt, ngoáy mũi, đưa dị vật, chấn thương nhẹ, hoặc do cảm lạnh, viêm xoang, hắt xì và xì mũi nhiều lần khiến mạch máu bị tổn thương.
Ở người lớn còn có nguyên nhân toàn thân như tăng huyết áp, rối loạn đông máu, dùng thuốc chống đông hoặc uống rượu bia. Trẻ em hay bị vì niêm mạc mỏng và hay ngoáy mũi. Nếu chảy nhiều, tái phát hoặc kèm chóng mặt cần đi khám ngay để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng.
Khi bị chảy máu cam, ngồi thẳng và hơi cúi về phía trước, không nằm hoặc ngửa đầu. Dùng ngón tay bóp nhẹ phần mềm mũi giữa hai lỗ khoảng 10–15 phút, thở bằng miệng, chườm lạnh lên sống mũi. Tránh xì mạnh, vận động nặng; đi viện nếu máu chảy không ngừng.

Chảy máu cam ở trẻ em khá thường gặp vì niêm mạc mũi của bé rất mỏng và chứa nhiều mạch máu nhỏ dễ vỡ. Thời tiết hanh khô, dùng điều hòa hoặc máy sưởi lâu ngày làm niêm mạc khô nứt, mạch máu bị tổn thương nên bé dễ chảy máu chỉ với một tác động nhẹ.
Ngoài yếu tố môi trường, các bệnh lý tại mũi như viêm xoang, cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hay polyp mũi đều gây phản ứng viêm, làm mạch máu dày lên hoặc giòn hơn, tăng nguy cơ chảy máu. Những chấn thương trực tiếp như ngoáy mũi, té ngã, có dị vật hoặc bé hắt hơi và xì mũi quá mạnh cũng thường là nguyên nhân rõ ràng.
Có khi cha mẹ không tìm thấy nguyên nhân cụ thể, nhất là chảy máu nhiều vào buổi sáng. Phần lớn trường hợp không nghiêm trọng, nhưng nên phòng bằng cách giữ ẩm mũi (dùng máy tạo ẩm hoặc nước muối sinh lý), dặn bé không ngoáy mũi và đưa đến bác sĩ nếu chảy máu nhiều, kéo dài hoặc lặp lại thường xuyên.

Chảy máu mũi xảy ra khi các mạch máu nhỏ ở niêm mạc mũi bị vỡ. Ở người lớn, nhiều nguyên nhân phổ biến là không khí khô (sống trong vùng hanh khô hoặc dùng điều hoà lâu), ngoáy mũi, đưa dị vật vào mũi, hoặc do cảm lạnh và viêm xoang khiến hay hắt hơi, xì mũi nhiều làm tổn thương niêm mạc.
Ngoài ra, chấn thương do va đập hoặc sau phẫu thuật mũi xoang cũng gây ra chảy máu. Ở người lớn cần lưu ý khối u mũi hoặc xoang (ví dụ u mao mạch, ung thư vòm họng) khi máu sẫm màu hoặc có mùi hôi. Thói quen sinh hoạt như uống rượu, hút thuốc, ăn cay nhiều cũng dễ làm mạch máu dễ vỡ hơn.
Các nguyên nhân toàn thân gồm tăng huyết áp, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông. Yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu mạn tính cũng được coi là nguy cơ làm tăng tần suất chảy máu mũi. Nếu chảy máu nhiều, kéo dài hoặc tái phát, nên đi khám để tìm nguyên nhân cụ thể.

Chảy máu cam về đêm thường do các mạch máu nhỏ ở niêm mạc mũi bị tổn thương hoặc khô, dễ vỡ khi ngủ. Nhiều người vô thức ngoáy mũi hoặc thở bằng miệng, làm khô niêm mạc và gây chảy máu.
Khô mũi thường do phòng ngủ quá khô, dùng điều hòa hoặc thiếu vitamin C. Viêm xoang, cảm lạnh và dị ứng làm tổn thương niêm mạc; xì mũi hay ngoáy mạnh khi bệnh khiến mạch máu càng dễ rách.
Người lớn còn có thể bị chảy máu do huyết áp cao, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông và aspirin. Căng thẳng, lo âu cũng liên quan vì thay đổi mạch và thói quen gây tổn thương mũi.
Nếu chảy máu cam về đêm lặp lại, nên giữ ẩm phòng ngủ, tránh ngoáy mũi và điều trị dị ứng hoặc viêm xoang. Bổ sung dinh dưỡng khi thiếu và đi khám bác sĩ nếu chảy nhiều hoặc tái diễn để tìm nguyên nhân chính xác.

Chảy máu mũi (chảy máu cam) là hiện tượng máu chảy ra từ hốc mũi và các xoang cạnh mũi, là một cấp cứu thường gặp trong chuyên ngành tai mũi họng. Phần lớn trường hợp tự cầm và ít gây nguy hiểm, nhưng vì máu chảy đột ngột nên nhiều người vẫn lo lắng và cần biết cách xử trí.
Nguyên nhân thường gặp là tổn thương niêm mạc do ngoáy mũi, xì mũi quá mạnh hoặc gỉ mũi viêm bị cứng rồi bóc ra gây chảy máu. Ngoài ra viêm mũi, viêm xoang, thời tiết khô, nhiễm trùng đường hô hấp, rối loạn đông máu, dùng thuốc chống đông hoặc tăng huyết áp cũng là nguyên nhân phổ biến.
Cách xử trí ban đầu thường đơn giản: ngồi thẳng, hơi cúi người về phía trước, bóp nhẹ phần mềm mũi và thở đều, cố gắng thư giãn. Nếu chảy nhiều, kéo dài, tái phát, kèm chấn thương hoặc đang dùng thuốc làm loãng máu thì nên đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Khi bị chảy máu cam, trước hết hãy ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước để máu chảy ra thay vì vào cổ họng. Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm mũi (cánh mũi) khoảng 5–10 phút liên tục, thở bằng miệng và giữ bình tĩnh. Có thể chườm lạnh ở sống mũi hoặc sau cổ để giúp co mạch.
Tránh ngửa đầu ra sau, không nằm hoặc cúi người xuống vì máu sẽ chảy vào họng. Đừng thổi mũi mạnh hay ngoáy sâu; có thể nhỏ nước muối sinh lý để giữ ẩm niêm mạc. Với trẻ nhỏ, an ủi bé, đặt bé ngồi thẳng và thực hiện bóp mũi tương tự, lót khăn mỏng nếu cần.
Cần đi khám nếu máu chảy nhiều hoặc kéo dài hơn 20–30 phút, nếu chấn thương mũi, đang dùng thuốc chống đông, bị choáng hoặc chảy máu tái phát. Bác sĩ có thể bôi thuốc cầm máu, đốt hoặc đặt bấc mũi, và xử trí các nguyên nhân cơ bản nếu cần.

Chảy máu cam thường gặp và một trong những nguyên nhân là thiếu vitamin C, nên bạn cần tăng cường các thực phẩm giàu vitamin này. Cơ thể cần khoảng 75–90 mg vitamin C mỗi ngày, tốt nhất lấy từ trái cây tươi như cam, quýt, chanh, ổi, bưởi, anh đào và rau như ớt chuông, bông cải xanh.
Ngoài vitamin C, các chất chống oxy hóa và kẽm cũng hỗ trợ sức khỏe thành mạch, giảm nguy cơ chảy máu. Bổ sung kẽm qua thịt nạc, hải sản hoặc các loại hạt, đồng thời thêm thực phẩm giàu kali như chuối, bơ, cà chua và sữa chua để duy trì cân bằng nước điện giải cho cơ thể.
Với trẻ em, nên cho ăn thức ăn thanh mát, nhiều rau xanh và trái cây tươi. Một số món dân gian dễ ăn và bổ dưỡng như canh mướp, rau ngót nấu thịt heo, canh rau má với tôm, chè đậu đen hoặc ngó sen hầm móng giò có thể giúp bồi dưỡng và dễ tiêu.
Ăn uống điều độ, đa dạng thực phẩm tươi là cách đơn giản phòng và hỗ trợ khi bị chảy máu cam. Nếu tình trạng xuất hiện thường xuyên hoặc nhiều máu, nên đưa trẻ hoặc bản thân đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn cụ thể.

Chung lại, chảy máu cam thường bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản như khô mũi, va chạm, thay đổi thời tiết hoặc dùng thuốc; ở trẻ em và người lớn có thêm các yếu tố riêng, còn chảy máu về đêm và chảy máu tự nhiên cần lưu ý hơn vì dễ là dấu hiệu của vấn đề khác. Khi gặp chảy máu, giữ bình tĩnh, ngồi thẳng, ấn nhẹ mũi và tránh cúi đầu; bổ sung độ ẩm, ăn uống đủ dinh dưỡng và tránh các tác nhân kích thích sẽ giúp phòng ngừa. Nếu chảy nhiều, dai dẳng hoặc tái phát, hãy đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng. Chăm sóc sớm, sống an toàn hơn.